|
Pranie
ma na celu usunięcie brudu ,
który gromadzi się na odzieży
czy bieliźnie w czasie ich użytkowania.
Jako środków piorących używa
się mydeł wyrabianych
z tłuszczów zwierzęcych i
roślinnych oraz syntetycznych
środków piorących.
Mechanizm
usuwania brudu przez wszystkie
środki piorące w roztworach
wodnych jest podobny. Wiadomo
, że cząsteczki znajdujące
się w głębi cieczy podlegają
ze wszystkich stron działaniu
sił przyciągających ,
wywieranych przez cząsteczki
otaczające.
Cząsteczki położone w pobliżu
powierzchni cieczy są przyciągane
silniej w głąb cieczy , która
usiłuje wytworzyć jak
najmniejszą powierzchnię na
granicy z warstwą powietrza.
Tym tłumaczy się zjawisko ,
że krople cieczy przybierają
kształt kulisty , gdyż ze
wszystkich brył kula ma
najmniejszy stosunek
powierzchni do objętości.
Siła zmniejszająca
powierzchnię cieczy jest
nazywana napięciem
powierzchniowym . Każdy
rodzaj cieczy charakteryzuje
określona wartość napięcia
powierzchniowego , które wraz
ze wzrostem temperatury
zmniejsza się.
Wodne roztwory środków piorących
mają stosunkowo małe napięcie
powierzchniowe w porównaniu
do czystej wody i dzięki temu
łatwo zwilżają powierzchnię
różnych ciał. Cząsteczki
środków piorących znajdujące
się w wodnym roztworze mogą
zatem swobodnie przenikać w głąb
włókien , a piana składająca
się z pęcherzyków powietrza
, otoczonych błonką z
roztworu tych środków , ułatwia
ten proces. Przez mechaniczne
tarcie tkaniny cząsteczki tłuszczu
zawarte w brudzie ulegają
rozdrobnieniu i tworzą emulsję
z roztworem. Rozdrobnienie to
powoduje , że oderwane cząsteczki
brudu nie przylepiają się
ponownie do tkaniny i mogą być
z niej usunięte. Podwyższona
temperatura kąpieli piorącej
wydatnie ułatwia proces
prania.
A zatem roztwory środków
piorących działają piorąco
, ponieważ obniżają napięcie
powierzchniowe wody oraz mają
właściwości zwilżające i
emulgujące.
Mydła
, jako środki piorące ,
wykazują obok zalet również
właściwości ujemne.
W wodzie twardej tj. takiej ,
która zawiera przede
wszystkim sole wapnia , roztwór
mydła tworzy nierozpuszczalne
związki.
Część użytego mydła
zostaje bezużytecznie związana
, a wytworzone nowe związki
oblegają włókna tkaniny i
utrudniają proces prania.
Roztwór mydła działa
zasadowo , wobec czego nie może
być stosowany do prania
tkanin wrażliwych na alkalia.
Stosowanie
do prania wodnego syntetycznych
środków piorących nie
daje w procesie prania tak
ujemnych skutków , jak w
przypadku mydła.
Roztwory ich , w przeciwieństwie
od roztworu mydła , działają
obojętnie pod względem
chemicznym , a dodatnie właściwości
piorące wykazują niezależnie
od stopnia twardości wody. W
sprzedaży są syntetyczne środki
piorące w postaci płynów ,
proszków oraz past.
Środkami
piorącymi , które ułatwiają
pranie , ponieważ nie wymagają
silnego działania
mechanicznego (tarcia) , są
środki
enzymatyczne.
Nowoczesne
proszki do prania są wieloskładnikowe.
Jednym ze składników są
rozjaśniacze optyczne , które
zwiększają efekt bieli i
czystości jasnych wybarwień
wypranych materiałów.
Ze
względu na różną budowę
chemiczną włókien roślinnych
i zwierzęcych , jak również
włókien sztucznych i
syntetycznych , sposoby prania
wyrobów z poszczególnych włókien
są różne. |